Günümüzde “Yeşil Köşk” olarak bilinen Bardisbanian Köşkü’nün, 19. yüzyılın son çeyreğinde ithalat ve ihracat işleriyle uğraşan İzmirli tüccar D.A. Bardisbanian tarafından yaptırıldığı tahmin edilmektedir. Köşk, yapıldığı dönemde Bornova tren istasyonunun tam karşısında, Bornova Ovası’na açılan verimli tarım alanlarının başında yer almasıyla Levanten yerleşim kültürünün özgün bir örneğini oluşturur.

Tarihçe ve Mülkiyet Süreçleri

Bardisbanian → Gasparian → Kamulaştırma → Üniversite

• 19. yüzyıl sonları: Bardisbanian Ailesi’nin Fransa’ya göç etmesi üzerine köşk Gasparian Ailesi’ne geçmiştir.
• Gasparian Ailesi’nin de İzmir’den ayrılmasının ardından yapı Bornova Ziraat Mektebi için kamulaştırılmıştır.
• 1949: Köşk T.C. Maliye Hazinesi’ne devredilmiştir.
• 1955 – 1972: Ege Üniversitesi’nin kuruluşuyla birlikte yapı, E.Ü. Ziraat Fakültesi Zirai İşletmecilik ve Ekonomi Kürsüsü olarak kullanılmıştır.
• 1986: Büyük bir onarım geçirmiş, sonrasında bir süre üniversiteye gelen üst düzey konuklar için konukevi işlevi görmüştür.
• 1990: Yapı resmî olarak Ege Üniversitesi’ne tahsis edilmiştir.
• 1993 ve 1995: Üniversite tarafından kapsamlı restorasyonlar yapılmıştır.
• 1995 – 2015: Akademik ve idari personel ile öğrencilere kafeterya–restoran olarak hizmet vermiştir.
• 2015 – 2025: Yapı kapsamlı bir bakım sürecine alınmış ve sonrasında Yeşilay Danışmanlık Merkezi olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Tarihsel Bağlam Notu

1919–1922 yılları arasındaki Yunan işgali döneminde, Yeşil Köşk’ün arka bölümünde bulunan açık alanın Yunan topçu birliklerinin toplanma alanı olarak kullanıldığı, dönem fotoğraflarından belgelenmektedir.

Mimari Özellikler

Bardisbanian Köşkü, Bornova’nın 19. yüzyıl Levanten konut tipolojisini yansıtan mimari özelliklere sahiptir:

• İki katlı kütle düzeni
• Taş zemin kat ve tuğla üst kat
• Simetrik ön cephe düzeni
• Geniş saçaklı çatı
• Bahçe içinde konumlanan giriş düzeni
• İngiliz etkili Bornova köşkleriyle benzer planlama özellikleri

Not: Taslakta geçen Pandespanian Köşkü’ne ait unsurlardan yalnızca ortak tipoloji olan taş zemin–tuğla üst kat, simetri ve bahçe yerleşimi alınmış; çift kollu merdiven ve portik gibi Bardisbanian’da bulunmayan öğeler metne dahil edilmemiştir.

Ulaşım ve Demiryolu Bağlamı

Köşk, 1865’te Levanten ailelerin girişimiyle kurulan İzmir–Kasaba Demiryolu’nun Bornova İstasyonunun karşısında yer alır. Konumu, dönemin Levanten ailelerinin tarım, ticaret ve ulaşım ağıyla kurdukları yakın ilişkiyi yansıtır.

Günümüzdeki Kullanım (2025)

Ege Üniversitesi tarafından koruma ve bakım süreçleri sürdürülen yapı:

• Yeşilay Danışmanlık Merkezi
• Danışmanlık odaları
• Toplantı ve görüşme alanları

olarak hizmet vermektedir.
Cephe renginden dolayı halk arasında hâlâ “Yeşil Köşk” olarak bilinmektedir.

Not: Kamusal Tanınırlık

16 Ocak 2018 tarihli Hürriyet Seyahat yazısında, Selim Onat’ın hazırladığı listede Yeşil Köşk, “Türkiye’nin en görkemli 10 köşkünden biri” arasında gösterilmiştir.