Giriş
Bornova’nın merkezinde yer alan Tarihi Belediye Binası, şehrin en önemli kamusal yapılarından biridir. Yapı, Bornova’nın tarihsel dönüşümünde kritik bir rol oynayan Büyükpark içinde konumlanmaktadır.
Büyükpark’ın Tarihsel Arka Planı
Bugünkü Büyükpark’ın bulunduğu alan, 1739 tarihli Richard Pococke seyahatnamesinde “büyük bir Türk mezarlığı” olarak anılır.
18. yüzyıldan 1920’lere kadar mezarlık olarak kullanılan bu bölge, İzmir Valisi Rahmi Bey döneminde, kentin diğer mezarlıklarıyla birlikte boşaltılarak 20 dönümlük bir park hâline getirildi.
1933’te heykeltıraş Hadi Bara tarafından yapılan Atatürk büstü ve süs havuzu parkın ilk anıtsal düzenlemeleri arasında yer aldı.
1934 yılında parkın resmî açılışı İzmir Valisi Kazım Dirik tarafından yapıldı. Bu açılışın anısına dikilen taş, bugün hâlâ Tarihi Belediye Binası girişinde durmaktadır.
Tarihi Belediye Binası (1942–1946)
Bornova Belediyesi Tarihi Hizmet Binası’nın inşaatına 1942 yılında başlandı ve yapı 1946’da, dönemin Belediye Başkanı Ethem Pekin tarafından hizmete açıldı.
Yapı zaman içerisinde:
- Ön cephesinde çeşitli mimari değişiklikler yapılmış,
- Bir kat ilavesi eklenmiştir.
Parkta ayrıca Uğur Mumcu Kültür Merkezi inşaatı sırasında bulunan bir mezar taşı, bugün yeşil alanda sergilenmektedir.
Mimari Özellikler
Tarihi Belediye Binası, erken Cumhuriyet döneminin yalın, fonksiyonel kamu yapısı karakterini taşır:
- Simetrik cephe düzeni
- Taş ve sıva yüzeyler
- Geniş pencereler
- Zemin + ek kat plan düzeni
- Büyükpark ile bütünleşik konumlanma
Yapı, 1940’ların belediye mimarisinin sade modernist yaklaşımını güçlü biçimde yansıtır.
Günümüzdeki Önemi
Büyükpark ve Tarihi Belediye Binası, Bornova’nın:
- yönetim merkezi,
- kamusal yaşam odağı,
- tarihsel hafıza alanı
olarak kentin sosyo-kültürel kimliğinde özel bir yer tutar.
Parkın çok katmanlı geçmişiyle bütünleşen bu yapı, Bornova’nın Cumhuriyet dönemi şehirleşme sürecinin önemli bir tanığıdır.
