Giriş
İzmir’in doğusundaki stratejik geçitlerden biri olan Belkahve, Mustafa Kemal Atatürk’ün 9 Eylül 1922’de İzmir’i ilk kez izlediği nokta olarak tarihimizde özel bir yere sahiptir. Bornova Belediyesi, bu anlamı yaşatmak amacıyla 9 Eylül 2016’da Belkahve Ata Anı Evi Ziyaretçi Merkezini hizmete açmıştır. Merkez, hem Kurtuluş Savaşı’nın ruhunu hem de İzmir’in kurtuluşunun sembolik anını ziyaretçilere aktarır.
Belkahve’nin Stratejik Önemi
260 metre rakımdaki Belkahve Geçidi, yüzyıllar boyunca Anadolu’dan İzmir’e açılan ana kapı olmuştur. Osmanlı döneminde gözetleme kuleleriyle korunan bu geçit, hem güvenlik hem haberleşme açısından stratejik bir merkezdi.
9 Eylül 1922 sabahı Atatürk ve komuta heyeti burada durarak İzmir’in kurtuluşunu izlemiş; Türk bayrağının Kadifekale’ye çekilişini yine bu noktadan görmüştür. Atatürk’ün İsmet İnönü’ye söylediği “Paşam, Anadolu seferi yüz akıyla sona ermiştir.” sözünün de burada dile getirildiği aktarılır. Bu nedenle Belkahve, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinde sembolik bir duraktır.
Anıtlar ve Semboller
Atatürk Heykeli (1991)
Heykeltıraş Prof. Dr. Tankut Öktem tarafından yapılan 16 metrelik mareşal üniformalı Atatürk heykeli, uzun yıllar Türkiye’nin en büyük Atatürk heykellerinden biri olarak İzmir’in simgeleri arasına girmiştir.
Atatürk Çeşmesi
Atatürk’ün 9 Eylül 1922’de Belkahve’de su içtiği çeşme, Kazım Dirik Paşa döneminde düzenlenmiş olup hafızamızda önemli bir yere sahiptir. Çeşmenin orijinal alınlığı bugün Ata Anı Evi’nde sergilenmektedir.
Belkahve Atatürk Anıtı (1946)
Bir dönem kahvehane olarak kullanılan yapı 1946’da kamulaştırılmış, Belkahve Atatürk Anıtı olarak düzenlenmiştir. Bu alan daha sonra Ata Anı Evi’ne dönüştürülmüştür.
Ata Anı Evi – Sergi ve İçerik
Sergi alanında Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet dönemine ait çok sayıda özgün eser bulunmaktadır:
- Milli Mücadele yıllarına ait silahlar, süngüler, kılıçlar, mataralar
- Bayraklar, harita çantaları, propaganda kartları
- El yazması dua kitabı, gramofon, daktilo, telefon
- Günlük yaşama ait kahve fincanları ve kişisel eşyalar
- 1927 basımı Osmanlıca Nutuk
- İstiklal Madalyası örnekleri
Merkezde ayrıca yalnızca Atatürk’e ait kitap ve gazete nüshalarından oluşan kapsamlı bir özel kütüphane bulunur. Gösterim salonunda işgal ve kurtuluş yıllarını anlatan filmler sunulur. Müzenin en dikkat çeken kısmı ise Atatürk’ün bire bir ölçülerdeki hiperreal heykelidir; ziyaretçiler burada “şekerli Türk kahvesi” eşliğinde hatıra fotoğrafı çektirebilmektedir.
Günümüzde Belkahve
Atatürk’ün “Bu şehre bir şey olacak diye çok korktum.” sözünü söylediği bu alan, bugün İzmir’in en önemli anma noktalarından biridir. Tören alanı, otoparkı, yürüyüş imkânları ve Ata Anı Evi ile Belkahve; hem Bornovalılar hem de ziyaretçiler için tarihî bir buluşma mekânıdır.
