Bornova Miras web sitemiz yayında!
Şu an beta sürümündeyiz; içeriklerimizi sürekli güncelliyor ve geliştiriyoruz.
Görüş ve önerilerinizi bizimle paylaşabilirsiniz.
📜Bornova’nın Hikayeleri
📍Bornova · Matthey (Steinbuchell) Köşkü önü
← Geri 19.–20. yy Başı · Levanten Sosyal Hayatı

Pesulaki Sohbetleri

Bornova’daki Levanten köşklerinin önünde bugün çoğu kaybolmuş olan küçük taş banklar vardı. Onlara Rumca kökenli bir adla pesulaki / bezulaki denirdi. Yaz akşamları burada oturulur, yürüyüşten dönenler izlenir, gelen geçen hakkında küçük sohbetler yapılırdı.

20. yüzyılın başlarında, bugün 78–80–82. sokakların birleştiği ve Ege Üniversitesi Rektörlüğü’nün bulunduğu kavşak, Bornova’daki Levanten yaşamının tam kalbiydi. İngiliz Kulübü’nün burada olması bölgeyi akşamları daha da hareketlendiriyordu. Akşam üstü herkes aynı şeyi yapardı: passeggiata — yani yürüyüş.

Gezgin François Herve bu akşamları “Ay ışığında salınan ipek elbiseler, koyu yeşilin içinde parlayan siluetler” diye anlatır. Levanten aileler yürüyüşten sonra köşklerinin önündeki pesulakilere oturur, yolu gören bu küçük taş banklarda havadan sudan konuşurlardı. Bazı evlerde bu banklar karşılıklı yapılırdı; böylece hem içeriden çıkan aile üyeleri hem de sokaktan geçen komşular aynı sohbete dahil olurdu.

Bornovalı Ray Turrell anılarında, bu pesulaki sohbetlerine yakalanmamak için akşam yürüyüşlerinde ara sokakları tercih ettiklerini söyler — çünkü kim geldi, kim kiminle geçti, kim yeni şapka almış hepsi bu banklarda konuşulurdu. Yani pesulaki biraz da Bornova’nın “görünmez sosyal medyasıydı”.

Zaman içinde yol genişletmeleri, kaldırım düzenlemeleri ve köşk bahçelerinin küçülmesiyle bu taş bankların neredeyse hepsi kayboldu. Bugün yalnızca Matthey (Steinbuchell) Köşkü önündeki pesulaki ayakta. Arkas Holding’in 2023’te yaptığı restorasyonda bu küçük unsurun da korunması, Bornova’nın sosyal belleği açısından çok değerli.

Alıntı

“Bornova’da gezinmek ve özellikle mehtaplı gecelerde değişik suarelerden dönmekte olan grupları görmek gerçekten çok hoştur.”

— François Herve

Kaynak: Altan Altın, Hikâyeler Şehri Bornova · François Herve Seyahatnamesi · Ray Turrell Hatıratı
Arşiv: Altan Altın Arşivi · Arkas Holding Restorasyon Arşivi

Tam ekran fotoğraf

Aramak için yazmaya başlayın