Giriş
Bornova’daki Sirkehane binası, 19. yüzyıl sonları ile 20. yüzyıl başları arasında bir Rum ailesi tarafından yaptırılmıştır. Zaman içinde farklı işlevlerle kullanılmış olan yapı, günümüzde Ege Üniversitesi Balkanlar ve Anadolu Giysileri Müzesi olarak kültürel mirasa kazandırılmıştır.
Tarihçe ve Dönüşüm Süreci
- 19. yüzyıl sonu – 20. yüzyıl başı: Yapı, dönemin Bornova’sında yaşayan bir Rum ailesi tarafından konut olarak inşa edilmiştir.
- 1943: T.C. Maliye Hazinesi’ne devredilmiştir.
- 1960’lar: EÜ Ziraat Fakültesi Gıda ve Fermantasyon Teknolojisi Kürsüsü tarafından sirke ve turşu üretim tesisi (arka bölüm) olarak kullanılmış, ön kısmı lojman olarak değerlendirilmiştir.
- 1990: Maliye Hazinesi’nden Ege Üniversitesi’ne trampa (mülk değişimi) yöntemiyle geçmiştir.
- 1990–2000’ler: Konut olarak kullanılmaya devam etmiş; zamanla yapının büyük bir kısmı harap duruma gelmiştir.
- 2010: Ege Üniversitesi tarafından restore edilerek Balkanlar ve Anadolu Giysileri Müzesi olarak açılmıştır.
Mimari Özellikler
- İki katlı, taş ve tuğla karışımı malzemeden inşa edilmiştir.
- Klasik Rum konut mimarisinin sade ama dengeli cephesi korunmuştur.
- Restorasyon sırasında orijinal taşıyıcı duvarlar ve pencere kemerleri korunmuş, iç mekân müze işlevine uygun olarak yeniden düzenlenmiştir.
- Yapının ön kısmında 20. yüzyıl başına ait balkon ve kapı detayları özgün biçimde restore edilmiştir.
Günümüz Kullanımı
2010 yılında ziyarete açılan EÜ Balkanlar ve Anadolu Giysileri Müzesi, Türkiye’de bir üniversite bünyesinde Kültür ve Turizm Bakanlığı iş birliğiyle kurulan ilk müze olma özelliğine sahiptir.
Müze koleksiyonunda;
- Anadolu ve Balkanlar’dan derlenen geleneksel giysiler, takılar ve dokuma örnekleri,
- Kültürel geçişleri yansıtan kumaş, motif ve renk repertuvarı,
- Etnografik eserler yer almaktadır.
Yapı, işlevsel dönüşümün en başarılı örneklerinden biri olarak Bornova’daki endüstriyel mirasın eğitim ve kültür alanına kazandırılmasını simgeler.
