Etimoloji
Bornova Adının Kökeni
İzmir'in en eski yerleşim alanlarından birinin 8.500 yıllık isim yolculuğu üzerine dört farklı teori.
Bornova, İzmir'in bilinen en eski yerleşim alanı olan Yeşilova Höyüğü sayesinde 8.500 yıllık bir geçmişe sahiptir. Bu uzun süreçte, bölgeyi egemenliği altına alan farklı kültürlerin etkisiyle Bornova'nın ismi de birçok kez değişime uğramıştır.
Tarihsel kaynaklarda Prinobaris, Burunabar, Bîrunâbad, Burunabat, Burunova, Burnova gibi farklı şekillerde anılan bu coğrafya, bugün "Bornova" adıyla varlığını sürdürmektedir. Aşağıda, bu adın kökenine ilişkin başlıca teoriler yer almaktadır.
Teoriler
Prinobaris
Eski Helence"Kaba meşe ağacı"
Bilge Umar ve Prof. Dr. Ersin Doğer'in savunduğu bu teoriye göre, isim Lembos Manastırı kayıtlarındaki "Prino Barys" ifadesinden türemiştir.
Bîrunâbad
Farsça"Dış şehir"
Cemal Saran ve Evliya Çelebi'nin aktardığı bu görüşe göre, isim Pers döneminden ya da Bîruniler adlı Türk boyundan gelmektedir.
Burunova
Türkçe"Burun üzerindeki ova"
Mübahat Kütükoğlu'nun coğrafi temelli yorumuna göre, isim bölgenin denize doğru uzanan burun şeklindeki konumundan kaynaklanmaktadır.
Bornova
Günümüz"Yaşayan isim"
Halk arasında yaygın olan yoruma göre, Burunova zamanla halk dilinde Burnova'ya, ardından Bornova'ya dönüşmüştür.
Eski Helence
Prinobaris
"Kaba meşe ağacı"
Yazar Bilge Umar, Lembos Manastırı kayıtlarında geçen ve "kaba meşe ağacı" anlamına gelen Prino Barys ifadesinden hareketle, Bornova adının bu kökten türediğini belirtir. Prof. Dr. Ersin Doğer de benzer bir yorum yaparak, eski Helence'de "yabani meşe" anlamına gelen prinobar kelimesinin yüzyıllar içinde "Burunabar"a, oradan da "Bornova"ya dönüştüğünü ifade eder.
Antik Dönem
Farsça
Bîrunâbad
"Dış şehir"
Yazar Cemal Saran, Bornova isminin "dış şehir" anlamına gelen Bîrunâbad kelimesinden türediğini savunur. Bu görüşe göre, Pers Kralı Dara İzmir'i fethettiğinde bölgeye bu adı vermiştir. Diğer bir yoruma göreyse Evliya Çelebi, burayı kuranların Bîruniler adlı bir Türk boyu olduğunu ve adın buradan geldiğini yazar.
Pers Dönemi
Türkçe
Burunova
"Burun üzerindeki ova"
Araştırmacı Mübahat Kütükoğlu, Bornova'nın denize doğru uzanan bir burun üzerinde kurulmasından dolayı adının "Burunova" olduğunu belirtir. 15. yüzyıl kayıtlarında "Burunvârî" olarak geçen isim, 16. yüzyılda "Burunova", 17. yüzyılda ise Farsça etkisiyle "Burunâbad" şekline dönüşmüştür. Zaman içinde ise bugünkü halini almıştır.
15–17. Yüzyıl
Günümüz
Bornova
"Yaşayan isim"
Yüzyıllar boyunca farklı medeniyetlerin etkisiyle çeşitli şekillerde kayıtlara geçen Bornova adı, günümüzde halk arasında en çok, bölgenin ovaya doğru uzanan bir burun üzerinde kurulu olmasından geldiği inancıyla açıklanmaktadır. İlk dönemlerdeki "Burunova" ismi, halk dilinde "Burnova"ya, oradan da "Bornova"ya dönüşmüştür.
Günümüz
