Giriş
Yeşilova ve Yassıtepe Höyükleri, İzmir’de insana dair en eski buluntuların ortaya çıkarıldığı arkeolojik alanlardır. Bornova Karacaoğlan Mahallesi’nde yer alan bu bölgede yapılan kazılar, günümüzden 8.500 yıl öncesine (MÖ 6500) uzanan yerleşim katmanlarını gün ışığına çıkarmıştır.
2003 yılında tesadüfen keşfedilen höyük, 2005’te 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı ilan edilmiştir.
Tarihçe ve Yerleşim Düzeni
Yeşilova Höyüğü, İzmir’in bilinen en eski köy yerleşimidir. Burada yaşayan insanlar:
- Gökdere’nin yönünü değiştirerek tarıma uygun alanlar oluşturmuş,
- taş temelli kerpiç evler inşa etmiş,
- planlı sokak düzeniyle barışçıl bir köy yaşamı kurmuştur.
Höyükte 14 farklı yerleşim evresi tespit edilmiştir. Yaklaşık 7.500 yıl önce büyük bir yangınla terk edilen yerleşim, Roma döneminde mezarlık alanı olarak yeniden kullanılmıştır.
Arkeoloji ve Günlük Yaşam Bulguları
Tarım ve Hayvancılık
Buğday, arpa, mercimek yetiştirilmiş; koyun, keçi, sığır ve domuz evcilleştirilmiştir.
Avcılık ve Balıkçılık
Anadolu parsı, alageyik ve aslan avlanmış; kıyı bölgelerinde çipura, orkinos ve midye gibi deniz ürünleri tüketilmiştir.
Üretim, Ticaret ve Alet Yapımı
Çakmaktaşı, yeşim taşı ve özellikle Melos Adası ile Kapadokya bölgesinden getirilen obsidyenle kesici aletler ve baltalar üretilmiştir. Bu hammaddelerin uzak coğrafyalardan temin edilmesi, dönemin uzun mesafeli ticaret ağlarına işaret eder.
Çanak Çömlek ve Tekstil
Kırmızı ve krem renkli kaplar üretilmiş; üzerlerinde pars ve insan figürleri işlenmiştir. Tekstil üretiminde ise yün ve bitkisel liflerin yanı sıra sığır derisi de kullanılmıştır.
İnanç ve Ritüeller
Toprakla ilişkili kadın figürinleri kullanılmış; fırın çevresinde toplu ritüel pratiklerinin yapılmış olabileceği düşünülmektedir. Ritüel odaları yerine, inanç ifadelerinin ev içinde bireysel olarak yansıtılmış olabileceği değerlendirilmektedir. Bu bulgular, İzmir merkezinin en eski yerleşimlerinde inanç ve günlük yaşamın iç içe geçtiğini göstermektedir.
Yeşilova Höyüğü Ziyaretçi Merkezi
Bornova Belediyesi’nin desteğiyle hazırlanan ziyaretçi merkezi 2014 yılında açılmıştır. Alan, hem modern hem de eğitsel bir arkeoloji deneyimi sunar.
Ziyaretçi Merkezi’nde:
- sergi salonları,
- kazı evi,
- arkeoloji atölyeleri,
- canlandırılmış Neolitik Köy alanı,
- rehberli turlar
bulunur.
Günümüzdeki Önemi
Yeşilova Höyüğü, İzmir’in tarih öncesi yaşamına ışık tutan en önemli arkeolojik alanlardan biridir. Tarımdan ticarete, üretimden inanca birçok konuda Ege’nin en eski yaşam biçimini belgelemektedir.
Ziyaretçi Merkezi, bu benzersiz mirası çocuklara, öğrencilere ve araştırmacılara aktaran örnek bir kültürel merkez hâline gelmiştir.
Ziyaret Günleri/Saatleri:
Randevu ile, gruplar halinde / Arkeolog rehberliğinde
