Giriş
Bornova’nın tarihî Fevzi Çakmak Caddesi üzerinde, Ankara Caddesi yönünden giriş kısmında yer alan Aliotti (Michel Topuz) Evi, 19. yüzyıl Levanten konut mimarisinin zarif örneklerinden biridir.
Yapı, İtalya’nın soylu ailelerinden Aliotti Ailesi tarafından inşa edilmiştir.
Tarihçe ve Aile Bağlantısı
Aliotti Ailesi, 17. yüzyıl sonlarında İtalya’nın Floransa kentinden Sakız Adası’na, 1822 yılında ise İzmir’e yerleşmiştir.
Bornova ve çevresinde ticaret, zeytinyağı üretimi ve şarap ihracatı gibi alanlarda faaliyet göstermişlerdir.
Aliotti Ailesi’nin ardından yapı, 20. yüzyıl ortalarına doğru Bornova’nın tanınmış Levanten ailelerinden biri olan Topuz Ailesi (Michel Topuz) tarafından kullanılmaya başlanmıştır.
Topuz Ailesi’nin evde gerçekleştirdiği küçük iç mekân düzenlemeleri dışında yapı özgün karakterini korumuştur.
Mimari Özellikler
- İki katlı taş ve tuğla yapım sistemiyle inşa edilmiştir.
- Ön cephede sütunlu veranda ve simetrik pencere dizilimi yer alır.
- İtalyan sivil mimarisi etkisiyle sade fakat zarif bir cephe anlayışı hâkimdir.
- İç mekânda yüksek tavanlı odalar, ahşap döşemeler ve ferforje korkuluklar korunmuştur.
- Bahçe düzeninde süs bitkileri ve taş avlu döşemesi bulunur.
Günümüz Kullanımı
Aliotti Ailesi’nden sonra Topuz Ailesi’nin kullanımına geçen yapı, 2025 yılı itibarıyla diş tedavi kliniği olarak kullanılmaktadır.
Yapının restore edilmiş cephesi, Bornova’daki Levanten konut mirasının sağlık ve hizmet sektörüne uyarlanmış en iyi örneklerinden biridir.
Kültürel Önemi
Aliotti (Michel Topuz) Evi, Bornova’nın çok katmanlı kültürel yapısını yansıtır:
- İtalyan Levanten kimliğini,
- Modern işlev dönüşümünü,
- Ve yerel tarih sürekliliğini aynı anda barındırır.
Bu nedenle Bornova’nın Fevzi Çakmak Caddesi Levanten Aksı üzerindeki önemli mimari halkalardan biridir.
