Giriş
Belkahve Ata Anı Evi Çeşmesi, Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün 9 Eylül 1922 sabahı İzmir’i ilk kez seyrettiği noktada yer alır.
Bu tarihî anın hatırasına, dönemin İzmir Valisi Kazım Dirik tarafından 1926–1928 yılları arasında bir anı çeşmesi inşa ettirilmiştir.
Cumhuriyet’in erken döneminde inşa edilen yapı, hem Kurtuluş’un simgesi hem de modern Türkiye’nin anı mekânlarından biri olarak büyük sembolik değer taşır.
Tarihçe
- 1926–1928: Kazım Dirik tarafından Atatürk’ün İzmir’e ilk bakışını ölümsüzleştirmek için yaptırıldı.
- 1940’lar: Muhtemelen yol genişletme çalışmaları sırasında ilk çeşme yıkıldı; bugünkü çeşme mevcut yerine yeniden inşa edildi.
- 2017: Çeşmenin orijinal kitabesi, Kavaklıdere Köyü Camisi bahçesinde bulunarak Bornova Belediyesi tarafından Belkahve Ata Anı Evi’ne getirildi ve burada koruma altına alındı.
Kitabe
Orijinal kitabede Osmanlıca (eski Arap harfleriyle) şu ifadeler yer almaktadır:
“Vatanın ruhu büyük Gazi.
Düşman ordusunu denize atarken
bu çeşmenin bulunduğu Belkahve’den
İzmir ve denizi temaşa buyurmuşlardır.”
Bu yazıt, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki anı inşa kültürünün ve Atatürk sevgisinin güçlü bir simgesidir.
Mimari ve Estetik Özellikler
- Form: Tek cepheli, dikdörtgen kütleli anı çeşmesi.
- Malzeme: Taş ve sıva kaplama; cephede sade bir alınlık.
- Konum: Belkahve Ata Anı Evi bahçesinde, İzmir manzarasına hâkim noktada.
- İşlev: Su kaynağının ötesinde, anma ve ziyaret mekânı olarak tasarlanmıştır.
Tarihî ve Kültürel Önemi
Belkahve Ata Anı Evi Çeşmesi, yalnızca bir su yapısı değil;
- Ulusal Kurtuluş Mücadelesi’nin zaferle taçlandığı anın,
- Atatürk’ün İzmir’e ilk bakışının,
- Ve Cumhuriyet’in anı inşa etme geleneğinin somut bir temsilcisidir.
Bornova Belediyesi’nin 2017’de kitabeyi bulup restore etmesiyle bu simgesel yapı, yeniden ulusal hafızada hak ettiği yere kavuşmuştur.
