Giriş:
La Fontaine Köşkü, Bornova’nın Levanten dönemine ait seçkin yapılardan biridir.
Günümüzde Ege Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi olarak hizmet veren köşk, St. Mary Magdalene Kilisesi’nin karşısında, Murat Köşkü’nün yanında yer almaktadır.
Tarihçe ve Aile Bağlantısı:
Köşkün bilinen ilk sahibi, Türk futbolunun kurumsallaşma sürecinde büyük rol oynamış olan James La Fontaine (1881–1930)’dir.
La Fontaine, Bornova’nın en köklü Levanten ailelerinden Whittall Ailesi’ne mensuptur; Büyük Ev’i 1836’da satın alan Charlton Whittall’ın torunu, Blanche Magdalene Whittall’ın oğludur.
James La Fontaine’in ölümünün ardından köşk, eşi Clara Lillian La Fontaine (Keyzer) ve çocukları Rhoda, Rodney ve Audrey’ye kalmıştır.
1941 yılında mülkiyet, Clara La Fontaine’in yeğeni Ruby Gladys Whittall (De Zandonati) tarafından aileden satın alınmıştır.
Cumhuriyet Dönemi ve Üniversite Kullanımı:
1963 yılında, Ege Üniversitesi’nin hızla büyüyen kampüs ihtiyacını karşılamak üzere köşk Ruby Gladys Whittall’dan satın alınmış ve üniversite mülkiyetine geçmiştir.
Yapı, o tarihten bu yana Ege Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Uygulama ve Araştırma Merkezi olarak kullanılmaktadır.
Mimari Özellikler:
La Fontaine Köşkü, İngiliz etkili Bornova Levanten mimarisinin zarif bir örneğidir:
- Kat sayısı: İki kat + bodrum
- Malzeme: Taş zemin, tuğla örgü, ahşap tavan ve doğramalar
- Cephe: Simetrik düzen, orta aks üzerinde balkon ve alınlık
- Plan: Orta sofalı tip, yüksek tavanlı salon ve çevresinde odalar
Köşkün bahçesi sade bir İngiliz peyzaj anlayışıyla düzenlenmiştir; dönemin diğer Whittall konutlarıyla benzer bir çevre estetiği taşır.
Sosyal ve Kültürel Bağlam:
Köşk, Bornova’nın Levanten döneminden Cumhuriyet dönemi kamusal eğitim kurumlarına geçişini temsil eden önemli bir yapıdır.
Sahibi James La Fontaine, Türkiye’de futbol lig sisteminin kurucusu olarak tanınır; bu yönüyle köşk sadece mimari değil, aynı zamanda spor ve kültür tarihi açısından da özel bir değere sahiptir.
Bugün akademik etkinlikler, belge sergileri ve öğrenci çalışmaları bu mekânda yürütülmektedir.
Kültürel Önemi:
La Fontaine Köşkü, Levanten aile kültürünün ve Cumhuriyet sonrası eğitim dönüşümünün somut bir örneğidir.Bornova’da hem tarihsel hafızayı hem de akademik sürekliliği temsil eden bu yapı, geçmişle bugünü buluşturan bir kültürel köprü işlevi görür.
