Giriş

Pierre Pagy Köşkü, Bornova’nın Fransız Levanten mirasına ışık tutan en karakteristik yapılarından biridir. Köşk, Fransız İhtilali sonrasında İzmir’e yerleşen Fondan d’Escalon tarafından inşa edilmiştir.

d’Escalon ailesi, Bornova’daki erken Levanten yerleşimlerinin öncülerindendir ve bu köşk Fransız etkili konut mimarisinin bölgedeki en eski örneklerinden biridir.

Aile Bağlantıları ve Mülkiyet Zinciri

Fondan d’Escalon → La Fontaine → Whittall → Giraud → Pagy

1. Fondan d’Escalon
   Köşkü inşa eden ilk aile.
   
2. La Fontaine Ailesi
   d’Escalon ailesiyle yaşanan evlilik bağı sayesinde köşk, La Fontaine ailesine geçti.
   
3. Whittall Ailesi
   Bornova’nın en geniş Levanten topluluklarından olan Whittall’lar köşkün daha sonraki sahipleri arasındadır.
   
4. Sheila Whittall → William Giraud
   Köşkün son Whittall sahibi olan Sheila Whittall, yapıyı William Giraud’a sattı.
   
   
5. Giraud Ailesi → Pagy Ailesi
   Giraud Ailesi köşkü bugün hâlâ Bornova’da yaşayan Pagy Ailesi’ne devretti.
   

Pagy Ailesi ve Bornova’nın Fransız Levanten Tarihi

Pagy’ler, İzmir’in en eski Fransız Levanten ailelerinden biridir.

• Ailenin İzmir’e ilk gelişi 1700’lerin başına,
  
• Marsilya’dan ticari araştırmalar için gönderilen Sieur Gabriel Pagy’ye dayanır.
  

Ailenin 19. yüzyıldaki kuşağından Pierre Pagy, İzmir’de pamuk ticaretiyle uğraşan önemli tüccarlardandı.
Pierre Pagy, Kont Aliotti’nin kızı Marguerite Aliotti ile evlenirken Bornova’daki bu köşkü satın almıştır.

Bugün yapı, Pierre Pagy’nin torunları Fercken ve Arkas ailelerinin ortak mülkiyetindedir.

Bu nedenle köşk Bornova Miras projesinde Arkas Logosu ile sembolize edilir.

Mimari Özellikler

Köşk, Fransız Levanten mimarisinin doğrudan izlerini taşır:

Dış Mimari

• Taş zemin kat + tuğla üst kat
  
• Simetrik cephe düzeni
  
• Merkezde geniş bir sofa düzeni
  
• Zarif oranlı pencere açıklıkları
  
• Fransız etkili sade cephe kompozisyonu
  
  

Bahçe

• Akdeniz bitkileri ve çalı grupları
  
• Fransız peyzaj yaklaşımını yansıtan düzen
  
• D’Escalon – Pagy aile kültürünü yansıtan iç avlu karakteri
  

İç Mekân

• Alçı tavan süslemeleri
  
• Dökme demir mimari detaylar
  
• Levanten konut kültürüne özgü oda örgüsü
  

Tarihsel ve Kültürel Önemi

Pierre Pagy Köşkü:

• Bornova’daki Fransız Levanten yaşamının somut örneğidir.
  
  18. yüzyıl sonu Levanten yerleşim modelinin günümüze ulaşan nadir temsilcilerindendir.
      
• Pagy – Arkas soy hattı sayesinde kesintisiz bir aile mirasını taşır.
  
• Bölgedeki sosyal yaşam, pamuk ticareti ve Levanten elit kültürünü belgeler.