Giriş:
Wilkinson Köşkü, Bornova’daki İngiliz Levanten yerleşiminin en seçkin konutlarından biridir.
James Whittall tarafından 1865 yılında, kızı Jane Whittall ve damadı Richard Wilkinson (Selanik, Malaga ve Manila Konsolosu) için yaptırılmıştır.
Köşk, günümüzde Ege Üniversitesi Rektörlüğü Bahçesi içinde, Büyük Ev (Charlton Whittall Köşkü) ile Azize Mary Magdalene Kilisesi arasındaki eski at haralarının bulunduğu arazide yer alır.
Tarihçe ve Mülkiyet Geçişi:
- 1865’ten itibaren Wilkinson Ailesi’nin kuşaklar boyu evi olarak kullanılmıştır.
- 1985 yılına kadar aile mülkiyetinde kalmıştır.
- 1988 yılında Filidis Ailesi’ne, ardından 1997’de Ege Üniversitesi’ne devredilmiştir.
Restorasyon ve Yeni İşlev:
Uzun yıllar bakımsız kalan köşk, Ege Üniversitesi’nin kuruluşunun 50. yılı anısına 2005 yılında kapsamlı bir restorasyondan geçirilmiştir.
Restorasyonun ardından “Ege Üniversitesi 50. Yıl Köşkü” adını almış; önce sanat galerisi ve uluslararası ilişkiler ofisi olarak, ardından akademik etkinlik merkezi olarak kullanılmıştır.
Günümüz Kullanımı:
2025 yılı itibarıyla köşk, Ege Üniversitesi Güzel Sanatlar, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi’ne ev sahipliği yapmaktadır.
Yapının özgün plan şeması korunmuş, ancak çağdaş eğitim ihtiyaçlarına uygun biçimde iç mekân düzenlemeleri yapılmıştır.
Bu yeni işleviyle Wilkinson Köşkü, Bornova’daki Levanten mirasının akademik ve kültürel yaşama entegre edilmiş en önemli örneklerinden biridir.
Mimari Özellikler:
- Kat sayısı: İki kat + bodrum
- Malzeme: Taş zemin, tuğla üst kat, ahşap pencere doğramaları
- Cephe: Simetrik düzen, sütunlu giriş revakı, geniş pencereler, klasik alınlıklar
- Plan: Orta sofalı düzen — merkezde salon, çevresinde odalar
- Bahçe: Ege Üniversitesi kampüsünün peyzajına entegre edilmiş olup, özgün Whittall bahçe dokusunu sürdürür.
Köşk, zarif İngiliz kırsal konutu mimarisiyle, dönemin Levanten yapı anlayışının sade ama uyumlu örneklerinden biridir.
Kültürel Önemi:
Wilkinson Köşkü, Bornova’daki Levanten mimarisinin korunarak kamusal eğitime kazandırıldığı nadir yapılardandır.
James Whittall’ın aile mirasından doğan bu yapı, Whittall ailesinin sosyal etkisini ve Bornova’nın kültürel sürekliliğini simgeler.
Bugün Ege Üniversitesi’nin parçası olarak, Levanten dönemin zarafetini çağdaş eğitim hayatıyla buluşturmaktadır.
