Maltass (Topuz) Köşkü
1880’li yıllarda inşa edildiği düşünülen Maltass (Topuz) Köşkü, Bornova’nın 83. Sokağı’nda Charnaud, De Andria ve Fernand Pagy köşklerinin karşısında yer alır. İlk sahibi Marre Ailesi’dir. Ardından Maltass ve Topuz Aileleri kullanmıştır. 2000’lerde Aziz Kocaoğlu tarafından restore edilen yapı, bugün BAYETAV Vakfı’na bağlı olarak kullanılmaktadır.
Giriş
Bornova’nın tarihî Levanten konut dokusu içinde yer alan Maltass (Topuz) Köşkü, 1880’li yıllarda inşa edilmiştir. 83. Sokak’ta, Charnaud, De Andria ve Fernand Pagy köşklerinin tam karşısında konumlanır. Zamanla farklı ailelerin mülkiyetine geçen yapı, Bornova’daki konut mimarisinin zarif örneklerinden biri olarak günümüze ulaşmıştır.
Tarihçe
- İlk dönem: Köşkün bilinen ilk sahibi Marre Ailesi’dir.
- Sonraki dönem: Maltass Ailesi’nin mülkiyetine geçmiştir.
- 20. yüzyıl ortası: Yapı, Bornova’da “Topuz Köşkü” olarak da anılmış; Topuz Ailesi’nin konutu olmuştur.
- 2000’ler: Bornova ve İzmir’e katkılarıyla tanınan Aziz Kocaoğlu tarafından satın alınmış, örnek bir restorasyon çalışmasıyla yeniden ayağa kaldırılmıştır.
- Restorasyon sonrası:
- Bir süre Kocaoğlu Ailesi konutu olarak kullanılmış,
- Ardından sağlıklı yaşam ve güzellik merkezi olarak hizmet vermiştir.
- Günümüz (2025): Köşk, BAYETAV Vakfı (Bir Arada Yaşarız Eğitim ve Toplumsal Araştırmalar Vakfı) mülkiyetindedir.
Vakıf tarafından eğitim, kültür ve sosyal araştırma amaçlı olarak kullanılmaktadır.
Mimari Özellikler
- Plan: İki katlı, dikdörtgen planlı ve merkezi sofa düzeninde.
- Malzeme: Taş zemin kat, tuğla üst kat.
- Cephe: Simetrik pencere düzeni, yüksek alınlıklı giriş, balkonlu orta aks.
- İç mekân:
- Tavan göbeklerinde alçı süslemeler,
- Ahşap doğramalar ve merdiven detayları,
- Sade İngiliz etkili cephe oranları.
- Bahçe: Geleneksel Levanten evlerinin çevresinde olduğu gibi geniş avlu ve yeşil peyzaj düzenine sahiptir.
Restorasyon ve Günümüz Kullanımı
Aziz Kocaoğlu döneminde yapılan restorasyon, Bornova’daki Levanten köşklerinin korunmasına örnek oluşturmuştur.
Yapı, özgün cephesi ve plan şeması korunarak yenilenmiş; günümüzde BAYETAV Vakfı bünyesinde toplumsal araştırma ve kültürel faaliyetlerin merkezi hâline gelmiştir.
Sosyal Önemi
Maltass (Topuz) Köşkü, Bornova’nın Levanten döneminden günümüze kadar üç farklı dönemi bir arada temsil eder:
- Levanten konutu olarak özel yaşam,
- Cumhuriyet döneminde yerel aile kullanımı,
- Günümüzde kamusal nitelikli vakıf yapısı olarak kültürel miras.
Mekan Bilgileri
Kategori
Köşkler
83 Sokak No:8, Bornova Merkez, İzmir
1880’li yıllarda inşa edildiği düşünülen Maltass (Topuz) Köşkü, Bornova’nın 83. Sokağı’nda Charnaud, De Andria ve Fernand Pagy köşklerinin karşısında yer alır. İlk sahibi Marre Ailesi’dir. Ardından Maltass ve Topuz Aileleri kullanmıştır. 2000’lerde Aziz Kocaoğlu tarafından restore edilen yapı, bugün BAYETAV Vakfı’na bağlı olarak kullanılmaktadır.
