Tarihî Yapılar
Köşklerden kamu binalarına, cami ve kiliselere uzanan mimari mirasıyla Bornova'nın geçmişini keşfedin.
Dini YapıKemalpaşa
Yapının banisi ve inşa kitabesi hakkında bir bilgi olmaması sebebiyle tarihlendirme yapılamamıştır. Tek kubbeli kare planlı bir yapıdır. 1950 yılında çekilmiş bu eski fotoğrafa göre yapıyı yorumlarsak eğer, moloz taş malzemeli yüksek bir avlu duvarı içinde yer almaktadır.
Kamu YapısıKazımdirik
Büyükpark’ın merkezinde yer alan Tarihi Belediye Binası, 1942’de başlayan ve 1946’da tamamlanan inşaatıyla Bornova’nın Cumhuriyet dönemindeki en önemli simgesel yapılarından biridir. Bir dönem mezarlık olan alanın park olarak düzenlenmesiyle kent merkezinin kalbine dönüşen Büyükpark, belediye binasıyla birlikte Bornova’nın kamusal hafızasının başlıca duraklarından biri olmuştur.
Dini YapıErzene
Santa Maria Katolik Kilisesi, Bornova Cumhuriyet Meydanı’nda yer almaktadır. Kuzey-güney doğrultusunda inşa edilen yapının kitabesinde, “ Tanrı’nın 1831 senesinde Muhterem Peder İsodoro da Boscomari Aziz Francescus’un kanununu yerine getiren İstanbul Misyon sermaye katkısıyla Kapuçin pederleri ve hâlihazırda apostolik yetkili, bu binayı Mukaddes Bakire Meryem namına temelinden inşa ettirmiştir.” yazmaktadır.
KöşkErgene
1860 yılında İskoç tüccar John Bortwick Paterson tarafından inşa edilen Paterson Köşkü, 38 odalı anıtsal yapısı, balo salonları, müzik kültürü, golf sahası ve at yetiştirme alanlarıyla Bornova’nın en görkemli Levanten konutlarındandır. Cumhuriyet döneminde NATO ofisi ve fabrika olarak da kullanılan köşk, bugün Kültür ve Turizm Bakanlığı’na devredilmiş durumdadır.
KöşkErzene
1780’de John Maltass tarafından inşa edilen Mattheys Köşkü, Bornova’nın en eski Levanten konutlarından biridir. 16–17 Eylül 1922’de Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü ağırlamasıyla Cumhuriyet tarihinin kritik mekânlarından biri hâline gelen köşk, Arkas Holding tarafından 2018–2023 arasında restore edilerek “Arkas Sanat Bornova” adıyla sanat müzesine dönüştürülmüştür.
KöprüYakaköy
Havza: Gediz Akarsu: Nif (Kemalpaşa) Çayı (Gediz kolu) havzasında yer alan bu köprü, İzmir – Bornova; Çiçekliköy- Arapalanı mevkisinde 38°29'38.40″K 27°17'47.47″D koordinatlarında yer almaktadır. Halk arasında Tarihi Roma Köprüsü olarak da bilinen yapı Ana gözlü, iki yöne hafif eğimli bir tipte, 10 gözü olan bir köprüdür.
KöşkKazımdirik
Bornova’da, günümüzde Ege Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanlığı olarak kullanılan Sarı Köşk, 20. yüzyıl başlarında inşa edilmiş olup bir dönem Bornova Ziraat Mektebi’nin müdürlük binası olarak kullanılmıştır. Atatürk’ün 1926’daki Bornova ziyaretinde uğradığı köşkün bahçesine, Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippell tarafından yapılan ve Türkiye’nin ilk Atatürk anıtı olma özelliğini taşıyan büst yerleştirilmiştir. Özgün mimarisi, gösterişli şömineleri ve bahçesindeki tarihî detaylarıyla Sarı Köşk, Bornova’nın hem eğitim hem de Cumhuriyet tarihine ışık tutan simge yapılarından biridir.
Dini YapıErgene
Yapı Bornova ilçesinin Ergene Mahallesi, 538 sokakta yer almaktadır. Cami Bornova Büyük Çarşı içinde bulunmaktadır. Büyük Camii, Bornova Ulu Cami, Çarşı Camisi ya da Cami-i Kebir adlarıyla da bilinen yapı bir avlu içinde yer alır.
KöşkErzene
Kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte Edward Whittall Köşkü’nün 1816–1819 yıllarında Rovigo Dükü’nün İzmir’de konakladığı dönemden beri var olduğu bilinir. 19. yüzyıl sonunda İngiliz botanikçi Edward Whittall tarafından devralınan köşk, kır lalesi Tulipa whittallii ve Galanthus whittallii gibi türlere adını veren botanik bahçesi, Atatürk dâhil birçok önemli konuğu ve 1922’de Batı Cephesi Karargâhı olarak kullanılmasıyla Bornova’nın simge yapılarındandır.
KöşkErzene
18. yüzyıl sonu–19. yüzyıl başına tarihlenen Dramalılar Köşkü, 1922 öncesinde bir Rum aileye aitti. Mübadele sonrası Drama’dan gelen Dramalı Ailesi’ne geçen yapı, 2010 yılında Bornova Belediyesi tarafından satın alınıp restore edilmiştir. Eklektik mimarisi, hamamı ve müştemilatlarıyla özgün bir Levanten–Osmanlı konut örneği olan köşk bugün kültür ve sanat merkezi olarak hizmet vermektedir.
Dini YapıDoğanlar
Bornova Doğanlar Şapeli, 19. yüzyıl İzmir’inde Rum Ortodoks cemaatinin kırsal/kentsel ara yüzündeki ibadet pratiklerini yansıtan küçük ölçekli bir kutsal mimarlık örneğidir. İzmir’in kozmopolit 19. yüzyıl dokusu içinde Rum Ortodoks ibadet mekânları, hem litürjik gerekliliklerin hem de yerel/Levanten çevreyle etkileşimin mekânsal izdüşümleridir.
KöşkErzene
1831 tarihli çakıl taşı mozaiğinden anlaşıldığı üzere Bornova’nın en eski Levanten yapılarından biri olan Charnaud Köşkü, tek katlı yatay mimarisi, zengin peyzajı ve özgün “Rodos mozaiği” ile dikkat çeker. Zipcy, Charnaud ve Clark ailelerinin evi olan köşk, 2013’te restore edilerek Villa Levante adıyla butik otel olarak yeniden işlevlendirilmiştir.
