Tarihî Yapılar
Köşklerden kamu binalarına, cami ve kiliselere uzanan mimari mirasıyla Bornova'nın geçmişini keşfedin.
KöşklerSivil MimariBornova Merkez
Aliberti (Wolf) Köşkü, 19. yüzyıl ortasında inşa edilen önemli bir Levanten konutudur. İlk kullanıcıları konusunda Wolf Kardeşler ve Paterson Ailesi arasında farklı bilgiler bulunsa da, köşk 20. yüzyıl başında La Fontaine Ailesi’ne de ev sahipliği yapmıştır. 1950’lerden itibaren Aliberti Ailesi tarafından kullanılmaktadır.
KöşklerSivil MimariBornova Merkez
Fevzi Çakmak Caddesi girişinde yer alan Aliotti (Michel Topuz) Evi, 19. yüzyılda Bornova’nın önde gelen Levanten ailelerinden Aliotti Ailesi tarafından inşa edilmiştir. Daha sonra Topuz Ailesi’nin kullanımına geçen yapı, özgün Levanten mimarisini büyük ölçüde korumuştur. Günümüzde diş tedavi kliniği olarak işlevini sürdürmektedir.
KöşklerSivil MimariBornova Merkez
19. yüzyıl sonlarında inşa edildiği düşünülen Alain Giraud Evi, Bornova 83. Sokak’ta yer alır. Bilinen ilk kullanıcısı Giraud Ailesi’nden Alain Giraud’dur. 2024 itibarıyla bir eğitim kurumu olarak kullanılan ev, söylenceye göre ilk dünya güzeli Keriman Halis Ece’yi de misafir etmiştir.
Tarihî ÇeşmelerSivil MimariIşıkkent
Işıkkent Mahallesi’nde, Salih Omurtak Caddesi üzerindeki bu küçük Osmanlı dönemi çeşmesi, Çarşı Camii ile aynı dönemde inşa edilmiştir. Günümüze yalnızca sütun parçası ve ayna taşının bir bölümü ulaşmıştır. Mütevazı formuna rağmen, mahalle yaşamında su kültürünün tarihsel önemini yansıtır.
Tarihî ÇeşmelerSivil MimariErgene
Ergene Mahallesi II. Yaka mevkiinde yer alan Fatıma Hanım Çeşmesi, 1868 yılında İzmirli Evliyazâde Hacı Mustafa Ağa’nın kızı Fatıma Hanım adına inşa edilmiştir. Kare planlı yapı, günümüzde “Kurtlu Çeşme” olarak da bilinir. Osmanlı döneminde kadın bağışıyla yaptırılan nadir hayrat çeşmelerindendir.
Tarihî ÇeşmelerSivil MimariAltındağ
Altındağ Mahallesi’nde Fevzipaşa Caddesi ile Kıvanç Caddesi’nin köşesinde yer alan bu Osmanlı dönemi çeşmesi, tek cepheli, yuvarlak kemerli ve üçgen alınlıklı formuyla dikkat çeker. Kitabesi tahrip olmuş olsa da, süsleme detayları 19. yüzyıl sonu–20. yüzyıl başına tarihlenir. Bornova’daki kamusal su mimarisinin iyi korunmuş örneklerindendir.
Tarihî ÇeşmelerSivil MimariAltındağ
Altındağ Mahallesi’ndeki Çeşmeli Cami bahçesinde yer alan Dokuz Çeşmeler, birbirine yaslanan iki ayrı çeşmeden oluşur. Dokuz nişli cephe düzeniyle halk arasında “Acı Çeşme” olarak da bilinir. 18. ve 19. yüzyıllarda farklı dönemlerde inşa edilen bu çeşmeler, Altındağ’ın Osmanlı su mimarisi mirasının özgün örneklerindendir.
HamamlarSivil MimariErzene Mahallesi
Erzene Mahallesi’nde yer alan Dramalılar Köşkü, 18. yüzyıl sonu–19. yüzyıl başlarına tarihlenir. Köşk, müştemilat ve aileye özel hamamıyla dikkat çeker. 1924 mübadelesiyle Bornova’ya gelen Dramalı Ailesi’ne tahsis edilen yapı, Levanten köşk geleneği ile mübadele sonrası yaşamı bir araya getiren önemli bir kültürel mirastır.
HamamlarSivil MimariBornova Merkez
Günümüzde İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü olarak kullanılan Edwards (Murat) Köşkü’nün bahçesindeki tek hücreli küçük hamam, köşk yaşamının sosyal kültürel bir parçasıdır. Ancak günümüzde yıkılmaya yüz tutmuş ve acil restorasyona ihtiyaç duyan yapı, Bornova’daki Levanten mirasının korunması gereken bir örneğidir.
Tarihî ÇeşmelerSivil MimariBelkahve
9 Eylül 1922’de Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün İzmir’i ilk kez gördüğü nokta olan Belkahve’de, bu tarihî anı ölümsüzleştirmek için İzmir Valisi Kazım Dirik tarafından 1926–1928 yıllarında bir anı çeşmesi yaptırılmıştır. Bugünkü çeşme, 1940’larda yenilenmiş; orijinal kitabesi 2017’de bulunarak Belkahve Ata Anı Evi’nde sergilenmeye başlanmıştır.
MüzelerSivil MimariBornova Merkez
6 Mayıs 2023’te Fernand Pagy Evi’nde açılan BAYETAV Sanat; alt katında sanat ve kültür etkinliklerine ev sahipliği yaparken, üst katında Levanten yaşamına dair eşya, mobilya ve dijital anlatımlarla İzmir’in 300–400 yıllık Levanten kültürünü günümüze taşır. Giriş ücretsizdir.
KöşklerSivil Mimari80 Sokak No:14, Bornova, İzmir
Kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte Edward Whittall Köşkü’nün 1816–1819 yıllarında Rovigo Dükü’nün İzmir’de konakladığı dönemden beri var olduğu bilinir. 19. yüzyıl sonunda İngiliz botanikçi Edward Whittall tarafından devralınan köşk, kır lalesi Tulipa whittallii ve Galanthus whittallii gibi türlere adını veren botanik bahçesi, Atatürk dâhil birçok önemli konuğu ve 1922’de Batı Cephesi Karargâhı olarak kullanılmasıyla Bornova’nın simge yapılarındandır.
