Köşk
Erzene
Kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte Edward Whittall Köşkü’nün 1816–1819 yıllarında Rovigo Dükü’nün İzmir’de konakladığı dönemden beri var olduğu bilinir. 19. yüzyıl sonunda İngiliz botanikçi Edward Whittall tarafından devralınan köşk, kır lalesi Tulipa whittallii ve Galanthus whittallii gibi türlere adını veren botanik bahçesi, Atatürk dâhil birçok önemli konuğu ve 1922’de Batı Cephesi Karargâhı olarak kullanılmasıyla Bornova’nın simge yapılarındandır.
Kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte Edward Whittall Köşkü’nün 1816–1819 yıllarında Rovigo Dükü’nün İzmir’de konakladığı dönemden beri var olduğu bilinir. 19. yüzyıl sonunda İngiliz botanikçi Edward Whittall tarafından devralınan köşk, kır lalesi Tulipa whittallii ve Galanthus whittallii gibi türlere adını veren botanik bahçesi, Atatürk dâhil birçok önemli konuğu ve 1922’de Batı Cephesi Karargâhı olarak kullanılmasıyla Bornova’nın simge yapılarındandır.
Edward Whittall Köşkü’nün bilinen en eski tarihi, 1816–1819 yılları arasında Napolyon’un generallerinden Rovigo Dükü’nün Bornova’da bu yapıda konaklamasına dayanır.
1851 doğumlu Edward Whittall, Bornova’nın en tanınmış Levantenlerinden biridir. Çocukluğunu Charlton Whittall Köşkü bahçelerinde geçirdikten sonra 1875’te bu köşke yerleşmiş, yapıyı kısa sürede Avrupa ve Asya’dan topladığı nadir bitkilerle bir botanik cennetine dönüştürmüştür.
Bu bitki türleri Edward Whittall’ın adıyla bilimsel literatüre girmiştir.
Edward Whittall 1917’de hayatını kaybetse de botanik bahçesi, torunu Brian Giraud tarafından uzun yıllar korunarak geliştirilmiştir.
Bu bahçe, İzmir’in ilk özel botanik bahçesi olarak kabul edilmektedir.
Köşk, çok zengin bir misafir tarihine sahiptir. Ağırladığı ünlü isimler:
14 Eylül 1922 tarihli kararla köşk, kısa süreliğine:
olarak kullanılmıştır.
Edward Whittall’ın 1917’deki ölümünden sonra köşk aile mülkiyetinde kalmaya devam etmiş; bugün özel mülk statüsündedir.
Köşk günümüzde:
*Fotoğraflar “www.edwardwhittallgarden.com” sitesinden alınmıştır.
İzmir'in kurtuluşunun hemen ardından, 14 Eylül 1922'de Garp Cephesi Komutanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı kısa süreliğine Bornova'ya taşındı. Bu kritik karargâh, Edward Whittall Köşkü idi.
Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa, Fevzi Paşa ve Halide Edip Adıvar gibi önemli isimlerin ağırlandığı bu yapı, stratejik kararların alındığı merkezdi.
Hortense Wood'un günlükleri, Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun anıları ve dönemin subaylarının fotoğrafları köşkün bu önemli rolünü belgelemektedir.
