Köşk
Erzene
18. yüzyılda bir manastır yapısının üzerine kurulan Charlton Whittall Köşkü, 1820’lerde James Whittall tarafından satın alınarak genişletilmiş ve kardeşi Charlton döneminde “Büyük Ev” adını almıştır. Barok üsluptaki çift kollu merdiveni ve ağırladığı devlet adamlarıyla Bornova’nın en görkemli Levanten yapılarından biri olan köşk, bugün Ege Üniversitesi Rektörlüğü olarak kullanılmaktadır.
18. yüzyılda bir manastır yapısının üzerine kurulan Charlton Whittall Köşkü, 1820’lerde James Whittall tarafından satın alınarak genişletilmiş ve kardeşi Charlton döneminde “Büyük Ev” adını almıştır. Barok üsluptaki çift kollu merdiveni ve ağırladığı devlet adamlarıyla Bornova’nın en görkemli Levanten yapılarından biri olan köşk, bugün Ege Üniversitesi Rektörlüğü olarak kullanılmaktadır.
Charlton Whittall Köşkü’nün bulunduğu alan, 18. yüzyıl başlarında Hollandalı rahibeler için inşa edilmiş bir manastırdı. Daha sonra Hollandalı bir göçmen tarafından tek katlı bir konut yapıldı.
1817’de İzmir’e yerleşen ünlü Levanten ailelerden James Whittall, bu evi 1820’lerde satın aldı. Onun vefatının ardından mülk kardeşi Charlton Whittall’a geçti. Aile yapıyı büyütüp yeniledikçe köşk Bornova’da “Büyük Ev” olarak anılmaya başladı.
Uluslararası ticarette etkin olan Whittall Ailesi, Bornova’nın sosyal ve politik yaşamında önemli bir konuma sahipti.
Whittall Ailesi’nin etkisi sayesinde köşk, Bornova’da aristokrat ve politik konukların ağırlandığı önemli bir merkez hâline geldi.
Büyük Ev’de konaklayan veya ziyaret eden isimlerden bazıları:
Sultan Abdülaziz için bahçedeki tepecikte özel çay ikramı düzenlenmiş olması, köşkün dönemin diplomatik ilişkilerindeki önemini gösterir.
Bugün köşk, Ege Üniversitesi Rektörlüğü İdari Binası olarak kullanılmakta ve Bornova’nın Levanten mirasının en büyük korunmuş örneklerinden biri olarak varlığını sürdürmektedir.
Ticaretle uğraşan Whittall Ailesi’nin liman kayıkları bulunmaktaydı.
İzmir kayıkları:
için hayati öneme sahipti.Bu nedenle Büyük Ev, Bornova Miras projesinde “İzmir Kayığı” ile sembolize edilmektedir.
Kaynakça: (1) Prof. Dr. Hasan Mert (Geçmişten Günümüze Sosyal Ekonomik ve Kültürel Yönleriyle Bornova)
(2) Hasan Arıcan (Bornova Köşkleri Gezginler ve anılar)
(3) Altan Altın (Hikayeler Şehri Bornova)
(4) Hümeyra Birol (19.Yüzyıl Batılaşma Kesitinde, Bornova ve Buca Levanten Köşkleri Mekansal Kimliğinin İrdelenmesi
