Tarihî Yapılar
Köşklerden kamu binalarına, cami ve kiliselere uzanan mimari mirasıyla Bornova'nın geçmişini keşfedin.
KöşkErzene
18. yüzyıl sonu–19. yüzyıl başına tarihlenen Dramalılar Köşkü, 1922 öncesinde bir Rum aileye aitti. Mübadele sonrası Drama’dan gelen Dramalı Ailesi’ne geçen yapı, 2010 yılında Bornova Belediyesi tarafından satın alınıp restore edilmiştir. Eklektik mimarisi, hamamı ve müştemilatlarıyla özgün bir Levanten–Osmanlı konut örneği olan köşk bugün kültür ve sanat merkezi olarak hizmet vermektedir.
Dini YapıDoğanlar
Bornova Doğanlar Şapeli, 19. yüzyıl İzmir’inde Rum Ortodoks cemaatinin kırsal/kentsel ara yüzündeki ibadet pratiklerini yansıtan küçük ölçekli bir kutsal mimarlık örneğidir. İzmir’in kozmopolit 19. yüzyıl dokusu içinde Rum Ortodoks ibadet mekânları, hem litürjik gerekliliklerin hem de yerel/Levanten çevreyle etkileşimin mekânsal izdüşümleridir. Bornova-Doğanlar hattında yer alan söz konusu şapel, görece küçük ölçeğine rağmen tipolojik saflığı ve sadelik üzerinden kurulu estetik anlayışı ile özgün bir örnek sunar.
KöşkErzene
1831 tarihli çakıl taşı mozaiğinden anlaşıldığı üzere Bornova’nın en eski Levanten yapılarından biri olan Charnaud Köşkü, tek katlı yatay mimarisi, zengin peyzajı ve özgün “Rodos mozaiği” ile dikkat çeker. Zipcy, Charnaud ve Clark ailelerinin evi olan köşk, 2013’te restore edilerek Villa Levante adıyla butik otel olarak yeniden işlevlendirilmiştir.
KöşkErzene
18. yüzyılda bir manastır yapısının üzerine kurulan Charlton Whittall Köşkü, 1820’lerde James Whittall tarafından satın alınarak genişletilmiş ve kardeşi Charlton döneminde “Büyük Ev” adını almıştır. Barok üsluptaki çift kollu merdiveni ve ağırladığı devlet adamlarıyla Bornova’nın en görkemli Levanten yapılarından biri olan köşk, bugün Ege Üniversitesi Rektörlüğü olarak kullanılmaktadır.
Tren İstasyonuKazımdirik
Osmanlı döneminde inşa edilen ilk tren istasyonlarından biri olan Bornova Tren İstasyonu, 20 Temmuz 1865’te İzmir-Bornova hattının açılmasıyla hizmet vermeye başlamıştır. Levanten köşkleriyle yazlık yerleşim olan Bornova’nın kentleşmesinde büyük rol oynayan istasyon, 130 yıl boyunca kentin ulaşımına hizmet etmiş ve 1995’te kapatılmıştır. Günümüzde aynı güzergâh, İzmir Metro hattı olarak kullanılmaya devam etmektedir.
KöşkKazımdirik
1880’lerde İngiliz Wolf Kardeşler tarafından inşa ettirilen Belhomme Köşkü, eklektik cephe düzeni, İyon başlıklı sütunları ve İtalyan sivil mimarisini yansıtan arka cephesiyle Bornova’nın en zarif Levanten yapılarındandır. Mülkiyeti Xenopoulou, Belhomme ve Türk aileleri arasında el değiştiren köşk, 1997’de restore edilmiş olup bugün Bornova Belediyesi Atatürk Kütüphanesi olarak hizmet vermektedir.
KöşkErzene
Bornova’nın en görkemli yapılarından biri olan Bardisbanian Köşkü, 19. yüzyılın sonlarında inşa edilmiş ve bugün Yeşilay Danışmanlık Merkezi olarak hizmet vermektedir. Bir dönem Bornova Ziraat Mektebi ve Ege Üniversitesi tarafından da kullanılan köşk, mimari güzelliği ve tarihiyle kentin belleğinde özel bir yere sahiptir.
KöşkKavaklıdere
Atatürk ve silah arkadaşlarının 9 Eylül 1922’de İzmir’i ilk kez gördüğü Belkahve’de, Bornova Belediyesi tarafından 2016’da açılan Ata Anı Evi Ziyaretçi Merkezi; Kurtuluş Savaşı’na ait eserler, döneme ait kişisel eşyalar, belgeler ve yalnızca Atatürk’e dair yayınlardan oluşan özel kütüphanesiyle önemli bir hafıza mekânıdır.
KöprüIşıklar
Bornova Işıklar Mahallesi’nde, Arap Deresi üzerinde bulunan Işıkkent – Arap Deresi Köprüsü, iki gözlü yapısıyla 18–19. yüzyıla tarihlendirilmektedir. Moloz taş ve kesme taşlarla inşa edilen köprü, Osmanlı döneminde İzmir Limanı’ndan iç bölgelere uzanan kervan yolunun önemli bir parçası olmuştur. Selyaranlı özgün mimarisiyle dikkat çeken köprü, geçmişte kervanların Pınarbaşı’na ulaşırken kullandığı güzergâh üzerinde yer almakta ve bölge halkının hafızasında Yunan işgali yıllarına dair anlatılarla da yaşamaya devam etmektedir.
MüzelerSivil MimariKaraçam / Sabuncubeli
Karaçam Köyü altı Sabuncubeli mevkiinde 520 m²’lik dev bir oba yapısı içinde kurulan merkez, Yörük Türkmen kültürüne ait binlerce objeyi sergiler. İzmir Yörük Türkmen Federasyonu çatısı altındaki merkez haftanın her günü ücretsiz ziyaret edilebilir.
MüzelerSivil MimariBornova Merkez
Fevzi Çakmak Caddesi’nde yer alan EÜ Etnografya Müzesi; Anadolu ve Rumeli yöresel kıyafetleri ile Türk Dünyası’na ait müzik aletlerinin sergilendiği zengin bir koleksiyona sahiptir. Müze, kültürel çeşitliliği yansıtan eserleriyle dikkat çeker.
MüzelerSivil MimariBornova Merkez
2021’de açılan İzmir Edebiyat Müze Kütüphanesi, İzmirli yazarların eserleri, objeleri ve yazma eserlerin tıpkıbasımlarıyla özel bir koleksiyon sunar. Atatürk’ün Geometri kitabının ilk baskısı, Halit Ziya’nın imzalı kitabı ve Attilâ İlhan’ın kasketi öne çıkan eserlerdendir.
