Kültür ve Bellek
Bornova'nın tarihi, kültürel ve doğal mirasını keşfedin.
Dini YapıKemalpaşa
Yapının banisi ve inşa kitabesi hakkında bir bilgi olmaması sebebiyle tarihlendirme yapılamamıştır. Tek kubbeli kare planlı bir yapıdır. 1950 yılında çekilmiş bu eski fotoğrafa göre yapıyı yorumlarsak eğer, moloz taş malzemeli yüksek bir avlu duvarı içinde yer almaktadır.
MüzeKaracaoğlan
İzmir, Bornova ilçesi, Karacaoğlan Mahallesi’nde yer alan Yeşilova Höyüğü, Ege Bölgesi’ndeki en eski yerleşim alanlarından biridir. Neolitik Çağ’dan Roma Dönemi’ne kadar uzanan 8 500 yıllık arkeolojik kültür katmanlarına sahiptir. Yerleşim sakinleri mühendislik, tarım, hayvancılık ve sanat faaliyetlerinde bulundukları gibi, çevre döngüsüne özenli, barışçıl bir toplum anlayışına işaret eden bulgular sergilemişlerdir.
MüzeKazımdirik
Bornova’nın Kazımdirik Mahallesi’nde yer alan Yassıtepe Höyüğü, yaklaşık 6.000 yıl önce Tunç Çağı’nda İzmir’in ilk kent merkezlerinden biri olmuştur. Ortak avlulara açılan çok odalı evleri, surlarla çevrili yapısı ve gelişmiş ticaret ağlarıyla dikkat çeken yerleşim, üzüm, incir ve zeytinyağı üretimiyle öne çıkmıştır. Deniz ürünleri, hayvancılık ve obsidyen ile bronz ticareti sayesinde bölge zenginleşmiş, Ege’den Balkanlara uzanan kervan yollarında önemli bir merkez haline gelmiştir.
SporErzene
Osmanlı döneminde Türkiye topraklarındaki atletizm ve bisiklet sporlarına dair farklı kayıtlarda farklı tarihler olmakla birlikte Bornova her iki spor dalında da ilklerin şehri olmuş. Prof. Dr. Günver Güneş’in Modern Sporların İzmir’e Girişi adlı kitabındaki bilgilere göre Türkiye’deki ilk Atletizm yarışı 1892 yılında Buca’da organize edilmişti.
Kamu YapısıKazımdirik
Büyükpark’ın merkezinde yer alan Tarihi Belediye Binası, 1942’de başlayan ve 1946’da tamamlanan inşaatıyla Bornova’nın Cumhuriyet dönemindeki en önemli simgesel yapılarından biridir. Bir dönem mezarlık olan alanın park olarak düzenlenmesiyle kent merkezinin kalbine dönüşen Büyükpark, belediye binasıyla birlikte Bornova’nın kamusal hafızasının başlıca duraklarından biri olmuştur.
SporErzene
İlk Golf Kulübü İstanbul Maslak’ta 1895 yılında kurulan gol kulübünün ardından Osmanlı döneminde Anadolu’daki ilk golf kulübü 1905 yılında Bornova’da kurulmuştur (Hasan Mert. Tarih incelemeleri Dergisi, Cilt 23 Sayı 1.
Dini YapıErzene
Santa Maria Katolik Kilisesi, Bornova Cumhuriyet Meydanı’nda yer almaktadır. Kuzey-güney doğrultusunda inşa edilen yapının kitabesinde, “ Tanrı’nın 1831 senesinde Muhterem Peder İsodoro da Boscomari Aziz Francescus’un kanununu yerine getiren İstanbul Misyon sermaye katkısıyla Kapuçin pederleri ve hâlihazırda apostolik yetkili, bu binayı Mukaddes Bakire Meryem namına temelinden inşa ettirmiştir.” yazmaktadır.
KöşkErgene
1860 yılında İskoç tüccar John Bortwick Paterson tarafından inşa edilen Paterson Köşkü, 38 odalı anıtsal yapısı, balo salonları, müzik kültürü, golf sahası ve at yetiştirme alanlarıyla Bornova’nın en görkemli Levanten konutlarındandır. Cumhuriyet döneminde NATO ofisi ve fabrika olarak da kullanılan köşk, bugün Kültür ve Turizm Bakanlığı’na devredilmiş durumdadır.
KöşkErzene
1780’de John Maltass tarafından inşa edilen Mattheys Köşkü, Bornova’nın en eski Levanten konutlarından biridir. 16–17 Eylül 1922’de Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü ağırlamasıyla Cumhuriyet tarihinin kritik mekânlarından biri hâline gelen köşk, Arkas Holding tarafından 2018–2023 arasında restore edilerek “Arkas Sanat Bornova” adıyla sanat müzesine dönüştürülmüştür.
KöprüYakaköy
Havza: Gediz Akarsu: Nif (Kemalpaşa) Çayı (Gediz kolu) havzasında yer alan bu köprü, İzmir – Bornova; Çiçekliköy- Arapalanı mevkisinde 38°29'38.40″K 27°17'47.47″D koordinatlarında yer almaktadır. Halk arasında Tarihi Roma Köprüsü olarak da bilinen yapı Ana gözlü, iki yöne hafif eğimli bir tipte, 10 gözü olan bir köprüdür.
BüstKazımdirik
Türkiye’deki ilk futbol maçı, 1877 yılında Bornova’da, bugünkü 159 Sokak ile 162 Sokak’ın kesişim noktasında oynandı. İngiltere’den gelen tüccarların kendi aralarında oynadığı bu karşılaşma, ülkemizde futbol tarihinin başlangıcı olarak kabul edilir. Bornova Belediyesi, bu tarihi ana tanıklık eden noktada dönemin futbolcularını temsil eden bir heykel ile bu kültürel mirası ölümsüzleştirmiştir. Bornova’ya yolunuz düşerse, Türk futbolunun ilk adımlarının atıldığı bu özel alanda yer alan heykelin önünde bir hatıra fotoğrafı çekmeyi unutmayın.
KöşkKazımdirik
Bornova’da, günümüzde Ege Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanlığı olarak kullanılan Sarı Köşk, 20. yüzyıl başlarında inşa edilmiş olup bir dönem Bornova Ziraat Mektebi’nin müdürlük binası olarak kullanılmıştır. Atatürk’ün 1926’daki Bornova ziyaretinde uğradığı köşkün bahçesine, Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippell tarafından yapılan ve Türkiye’nin ilk Atatürk anıtı olma özelliğini taşıyan büst yerleştirilmiştir. Özgün mimarisi, gösterişli şömineleri ve bahçesindeki tarihî detaylarıyla Sarı Köşk, Bornova’nın hem eğitim hem de Cumhuriyet tarihine ışık tutan simge yapılarından biridir.
