Kültür ve Bellek
Bornova'nın tarihi, kültürel ve doğal mirasını keşfedin.
KöprüYakaköy
Havza: Gediz Akarsu: Nif (Kemalpaşa) Çayı (Gediz kolu) havzasında yer alan bu köprü, İzmir – Bornova; Çiçekliköy- Arapalanı mevkisinde 38°29'38.40″K 27°17'47.47″D koordinatlarında yer almaktadır. Halk arasında Tarihi Roma Köprüsü olarak da bilinen yapı Ana gözlü, iki yöne hafif eğimli bir tipte, 10 gözü olan bir köprüdür.
BüstKazımdirik
Türkiye’deki ilk futbol maçı, 1877 yılında Bornova’da, bugünkü 159 Sokak ile 162 Sokak’ın kesişim noktasında oynandı. İngiltere’den gelen tüccarların kendi aralarında oynadığı bu karşılaşma, ülkemizde futbol tarihinin başlangıcı olarak kabul edilir. Bornova Belediyesi, bu tarihi ana tanıklık eden noktada dönemin futbolcularını temsil eden bir heykel ile bu kültürel mirası ölümsüzleştirmiştir. Bornova’ya yolunuz düşerse, Türk futbolunun ilk adımlarının atıldığı bu özel alanda yer alan heykelin önünde bir hatıra fotoğrafı çekmeyi unutmayın.
KöşkKazımdirik
Bornova’da, günümüzde Ege Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanlığı olarak kullanılan Sarı Köşk, 20. yüzyıl başlarında inşa edilmiş olup bir dönem Bornova Ziraat Mektebi’nin müdürlük binası olarak kullanılmıştır. Atatürk’ün 1926’daki Bornova ziyaretinde uğradığı köşkün bahçesine, Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippell tarafından yapılan ve Türkiye’nin ilk Atatürk anıtı olma özelliğini taşıyan büst yerleştirilmiştir. Özgün mimarisi, gösterişli şömineleri ve bahçesindeki tarihî detaylarıyla Sarı Köşk, Bornova’nın hem eğitim hem de Cumhuriyet tarihine ışık tutan simge yapılarından biridir.
Dini YapıErgene
Yapı Bornova ilçesinin Ergene Mahallesi, 538 sokakta yer almaktadır. Cami Bornova Büyük Çarşı içinde bulunmaktadır. Büyük Camii, Bornova Ulu Cami, Çarşı Camisi ya da Cami-i Kebir adlarıyla da bilinen yapı bir avlu içinde yer alır.
BüstErzene
Batı edebiyatının vazgeçilmez ismi Homeros, Anadolulu olmasına rağmen yerelden çok evrensele mal olmuş bir figürdür. Derlediği İlyada ve Odysseia destanları, Batı kültürünün başlangıç noktası kabul edilir.
Doğa Koruma AlanıEğridere
Bornova’nın doğusunda, Homeros Vadisi’nin derin yeşiline yaslanan Eğridere Köyü’nde zamana meydan okuyan bir doğa anıtı yükseliyor: Eğridere Anıt Ağacı. Türü Palamut Meşesi (Quercus ithaburensis) olan bu devasa ağaç, yaklaşık 400–500 yıllık yaşamıyla Bornova’nın tarihine, doğasına ve kültürel dokusuna tanıklık eden eşsiz bir mirastır.
KöşkErzene
Kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte Edward Whittall Köşkü’nün 1816–1819 yıllarında Rovigo Dükü’nün İzmir’de konakladığı dönemden beri var olduğu bilinir. 19. yüzyıl sonunda İngiliz botanikçi Edward Whittall tarafından devralınan köşk, kır lalesi Tulipa whittallii ve Galanthus whittallii gibi türlere adını veren botanik bahçesi, Atatürk dâhil birçok önemli konuğu ve 1922’de Batı Cephesi Karargâhı olarak kullanılmasıyla Bornova’nın simge yapılarındandır.
KöşkErzene
18. yüzyıl sonu–19. yüzyıl başına tarihlenen Dramalılar Köşkü, 1922 öncesinde bir Rum aileye aitti. Mübadele sonrası Drama’dan gelen Dramalı Ailesi’ne geçen yapı, 2010 yılında Bornova Belediyesi tarafından satın alınıp restore edilmiştir. Eklektik mimarisi, hamamı ve müştemilatlarıyla özgün bir Levanten–Osmanlı konut örneği olan köşk bugün kültür ve sanat merkezi olarak hizmet vermektedir.
Dini YapıDoğanlar
Bornova Doğanlar Şapeli, 19. yüzyıl İzmir’inde Rum Ortodoks cemaatinin kırsal/kentsel ara yüzündeki ibadet pratiklerini yansıtan küçük ölçekli bir kutsal mimarlık örneğidir. İzmir’in kozmopolit 19. yüzyıl dokusu içinde Rum Ortodoks ibadet mekânları, hem litürjik gerekliliklerin hem de yerel/Levanten çevreyle etkileşimin mekânsal izdüşümleridir. Bornova-Doğanlar hattında yer alan söz konusu şapel, görece küçük ölçeğine rağmen tipolojik saflığı ve sadelik üzerinden kurulu estetik anlayışı ile özgün bir örnek sunar.
KöşkErzene
1831 tarihli çakıl taşı mozaiğinden anlaşıldığı üzere Bornova’nın en eski Levanten yapılarından biri olan Charnaud Köşkü, tek katlı yatay mimarisi, zengin peyzajı ve özgün “Rodos mozaiği” ile dikkat çeker. Zipcy, Charnaud ve Clark ailelerinin evi olan köşk, 2013’te restore edilerek Villa Levante adıyla butik otel olarak yeniden işlevlendirilmiştir.
KöşkErzene
18. yüzyılda bir manastır yapısının üzerine kurulan Charlton Whittall Köşkü, 1820’lerde James Whittall tarafından satın alınarak genişletilmiş ve kardeşi Charlton döneminde “Büyük Ev” adını almıştır. Barok üsluptaki çift kollu merdiveni ve ağırladığı devlet adamlarıyla Bornova’nın en görkemli Levanten yapılarından biri olan köşk, bugün Ege Üniversitesi Rektörlüğü olarak kullanılmaktadır.
Tren İstasyonuKazımdirik
Osmanlı döneminde inşa edilen ilk tren istasyonlarından biri olan Bornova Tren İstasyonu, 20 Temmuz 1865’te İzmir-Bornova hattının açılmasıyla hizmet vermeye başlamıştır. Levanten köşkleriyle yazlık yerleşim olan Bornova’nın kentleşmesinde büyük rol oynayan istasyon, 130 yıl boyunca kentin ulaşımına hizmet etmiş ve 1995’te kapatılmıştır. Günümüzde aynı güzergâh, İzmir Metro hattı olarak kullanılmaya devam etmektedir.
