Tarihi Yapılar
Köşklerden kamu binalarına, cami ve kiliselere uzanan mimari mirasıyla Bornova'nın geçmişini keşfedin.
Karaçam Köyü altı Sabuncubeli mevkiinde 520 m²’lik dev bir oba yapısı içinde kurulan merkez, Yörük Türkmen kültürüne ait binlerce objeyi sergiler. İzmir Yörük Türkmen Federasyonu çatısı altındaki merkez haftanın her günü ücretsiz ziyaret edilebilir.
Fevzi Çakmak Caddesi’nde yer alan EÜ Etnografya Müzesi; Anadolu ve Rumeli yöresel kıyafetleri ile Türk Dünyası’na ait müzik aletlerinin sergilendiği zengin bir koleksiyona sahiptir. Müze, kültürel çeşitliliği yansıtan eserleriyle dikkat çeker.
2021’de açılan İzmir Edebiyat Müze Kütüphanesi, İzmirli yazarların eserleri, objeleri ve yazma eserlerin tıpkıbasımlarıyla özel bir koleksiyon sunar. Atatürk’ün Geometri kitabının ilk baskısı, Halit Ziya’nın imzalı kitabı ve Attilâ İlhan’ın kasketi öne çıkan eserlerdendir.
Türkiye’de kurulmuş ikinci büyük tabiat tarihi müzesi olan EÜ Tabiat Tarihi Müzesi, aynı zamanda ülkenin ilk üniversite yapısındaki akademik müzesidir. 4,5 milyar yıllık Dünya tarihini kapsayan zengin fosil ve kayaç koleksiyonuyla EÜ Fen Fakültesi yerleşkesinde yer alır. Sembolik giriş ücreti vardır.
Ege Üniversitesi Kağıt ve Kitap Sanatları Müzesi, kitabın 2000 yıllık yolculuğunu farklı kültürlerden örneklerle sunar. Dünyanın en küçük kitabı ve en ince kâğıdının da sergilendiği müze, alanında dünyanın üç büyük kağıt ve kitap sanatları müzesinden biridir.
1865 yılında James Whittall tarafından kızı Jane ve damadı, Selanik–Malaga–Manila Konsolosu Richard Wilkinson için yaptırılan köşk, Bornova’nın en seçkin Levanten yapılarındandır. 1985’e dek Wilkinson Ailesi’nin mülkü olan yapı, 1997’de Ege Üniversitesi’ne devredilmiş, 2005’te restore edilerek “EÜ 50. Yıl Köşkü” adını almıştır. Günümüzde EÜ Güzel S
Bornova’nın erken dönem eğitim ve kamu yapılarından biri olan Varipati Köşkü, 20. yüzyıl başlarında Varipati Ailesi’nin konutu olarak kullanılmıştır. 1936 sonrası Bornova Ortaokulu’na ev sahipliği yapan köşk, günümüzde Bornova Veteriner Kontrol Enstitüsü’nün hizmet binalarından biridir.
Tristram Köşkü, 1904 yılında İngiliz Tristram Ailesi tarafından inşa edilmiştir. Ailenin bilinen temsilcilerinden biri Uvedale Barrington Tristram (1826–1898)’dir.
19. yüzyıl sonlarında bir Rum ailesi tarafından yaptırıldığı düşünülen Sirkehane, 20. yüzyıl boyunca EÜ Ziraat Fakültesi’nin gıda üretim birimi olarak hizmet vermiştir. 2010 yılında tamamlanan restorasyonun ardından “EÜ Balkanlar ve Anadolu Giysileri Müzesi” olarak açılan yapı, Türkiye’de bir üniversite bünyesinde Kültür Bakanlığı iş birliğiyle kur
20. yüzyıl başında İngiliz Harwey’e ait bir Levanten konutu olarak inşa edilen Sarı Köşk, 1920’lerin ortasında İzmir Ziraat Mıntıka Mektebi için kamulaştırılmıştır. Atatürk’ün 1926 ziyaretinde konuk olduğu köşk, Türkiye’nin ilk Atatürk büstüne ev sahipliği yapmaktadır. Bugün Ege Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanlığı olarak kul
19. yüzyılın son çeyreğinde inşa edilen R. Whittall Köşkü, Bornova’daki Whittall ailesinin ikinci büyük konutudur. “Küçük Ev” olarak bilinen yapı, sade cephe düzeni, bahçeli plan şeması ve geniş pencereleriyle İngiliz Levanten mimarisinin Bornova’daki özgün temsilcilerindendir. Günümüzde Bornova Milli Eğitim Müdürlüğü binası olarak kullanılmaktadır
Fransız İhtilali sonrası Bornova’ya yerleşen Fondan d’Escalon tarafından inşa edilen Pierre Pagy Köşkü, evlilik ve mülkiyet geçişleriyle La Fontaine, Whittall ve Giraud ailelerinden Pagy Ailesi’ne geçmiştir. Günümüzde Pagy’nin torunları Fercken ve Arkas ailelerine ait olan köşk, Bornova’daki Fransız Levanten mirasının zarif bir temsilcisidir.
