Tarihi Yapılar
Köşklerden kamu binalarına, cami ve kiliselere uzanan mimari mirasıyla Bornova'nın geçmişini keşfedin.
1880’li yıllarda inşa edildiği düşünülen Maltass (Topuz) Köşkü, Bornova’nın 83. Sokağı’nda Charnaud, De Andria ve Fernand Pagy köşklerinin karşısında yer alır. İlk sahibi Marre Ailesi’dir. Ardından Maltass ve Topuz Aileleri kullanmıştır. 2000’lerde Aziz Kocaoğlu tarafından restore edilen yapı, bugün BAYETAV Vakfı’na bağlı olarak kullanılmaktadır.
St. Mary Magdalene Kilisesi’nin karşısında yer alan La Fontaine Köşkü, 19. yüzyıl sonunda İngiliz kökenli James La Fontaine (1881–1930) tarafından yaptırılmıştır. Büyük Ev’in sahibi Charlton Whittall’ın torunu Blanche Magdalene Whittall’ın oğlu olan La Fontaine, Türk futbolunda lig sistemini kuran kişi olarak bilinir. Köşk, bugün Ege Üniversitesi A
Büyük Ev arazisinin yanında yer alan Kuyulu Ev, 19. yüzyıl sonları ve 20. yüzyıl başlarında “English Club” adıyla Bornova’daki Levanten sosyal hayatının merkeziydi. İlk sahibi James La Fontaine’dir. 1966’da Ege Üniversitesi’ne devredilen yapı, 2015’te restore edilerek bugün Uluslararası İlişkiler Koordinatörlüğü olarak kullanılmaktadır.
19. yüzyılın sonlarında inşa edilen yapı, bir dönem La Fontaine Ailesi’nin konutu olarak kullanılmıştır. 1960–70’li yıllarda yetiştirme yurdu ve Körler Okulu olarak hizmet vermiştir. Günümüzde, tarihî dokusuna uygun biçimde restore edilerek özel okul olarak faaliyet göstermektedir.
Fevzi Çakmak Caddesi’nin Ankara Caddesi yönündeki girişinde yer alan yapı, 1860’lı yıllarda Bornova Tren İstasyonu çalışanları için inşa edilmiştir. Zamanla yıpranan bina, 2015 yılında Kemal Aktuğlu tarafından aslına uygun biçimde restore edilmiştir. Rivayete göre Atatürk’ün Bornova ziyaretleri sırasında yemekleri bu evde hazırlanmıştır.
1895–1922 yılları arasında Arthur İplikçiyan ve Ailesi tarafından konut olarak kullanılan köşk, Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren Emin Arı Kışlası adıyla uzun yıllar askeri karargâh olarak hizmet vermiştir. Millî Savunma Bakanlığı mülkiyetinde bulunan yapı, 2025 yılı itibarıyla boş durumdadır.
1860 yılında Yunan kökenli Marcopoli tarafından inşa edilen iki kardeş köşkten oluşan Giraud Köşkleri, Bornova Meydanı’na bakan konumlarıyla dikkat çeker. Sağdaki yapı orijinal formunu korurken, soldaki köşk 1930’larda Harold Giraud tarafından yeniden inşa edilmiştir. Günümüzde özel konut olarak kullanılmaktadır.
1880 yılında İngiliz Edwards Ailesi tarafından inşa edilen köşk, Bornova’nın önemli Levanten miras yapılarındandır. “Murat Köşkü” adını Edwards’ın kızı Emily’nin evlendiği Constantin Murat’tan almıştır. 1980’de kamulaştırılan yapı, restorasyon sonrası İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Ege Üniversitesi tarafından değerlendirilmiş, bugün Rölöve ve Anıtl
18. yüzyıl sonu–19. yüzyıl başına tarihlenen Dramalılar Köşkü, 1922 öncesinde bir Rum aileye aitti. Mübadele sonrası Drama’dan gelen Dramalı Ailesi’ne geçen yapı, 2010 yılında Bornova Belediyesi tarafından satın alınıp restore edilmiştir. Eklektik mimarisi, hamamı ve müştemilatlarıyla özgün bir Levanten–Osmanlı konut örneği olan köşk bugün kültür v
ornovalıların “Uzun Sokak” dediği 83. Sokak’ta yer alan Douglas Whittall Evi, 19. yüzyıl sonlarında dönemin ABD Konsolosu David Offley’in üzüm bağlarının bir bölümü üzerine inşa edilmiştir. Lochner Ailesi’nin yazlık evi olarak yapılan yapı, 1977’ye dek Douglas Whittall’in mülkü olmuş, günümüzde kafe olarak kullanılmaktadır.
1830’larda Zipcy Ailesi tarafından yaptırılan De Andria Köşkü, Bornova’nın erken Levanten mimarisinin zarif örneklerindendir. Richard Matheys ve Charles Balladur gibi önemli Levanten ailelerin mülkiyetinde kalan yapı, 1973’e kadar De Andria Ailesi’nin konutu olarak kullanıldı. Günümüzde restore edilerek kafe olarak hizmet vermektedir.
Amerikalı Davy tarafından inşa edilen köşk, 20. yüzyıl başlarında Macropodere Ailesi tarafından kullanılmış, bir dönem İzmir Valisi Rahmi Bey’in ikametgâhı olmuştur. 11 Nisan 1934’te Mustafa Kemal Atatürk burada Bornovalılarla fotoğraf çektirmiştir. Günümüzde Subay Orduevi olarak hizmet vermektedir.
