Tarihi Yapılar
Köşklerden kamu binalarına, cami ve kiliselere uzanan mimari mirasıyla Bornova'nın geçmişini keşfedin.
Altındağ Mahallesi’ndeki Çeşmeli Cami bahçesinde yer alan Dokuz Çeşmeler, birbirine yaslanan iki ayrı çeşmeden oluşur. Dokuz nişli cephe düzeniyle halk arasında “Acı Çeşme” olarak da bilinir. 18. ve 19. yüzyıllarda farklı dönemlerde inşa edilen bu çeşmeler, Altındağ’ın Osmanlı su mimarisi mirasının özgün örneklerindendir.
Erzene Mahallesi’nde yer alan Dramalılar Köşkü, 18. yüzyıl sonu–19. yüzyıl başlarına tarihlenir. Köşk, müştemilat ve aileye özel hamamıyla dikkat çeker. 1924 mübadelesiyle Bornova’ya gelen Dramalı Ailesi’ne tahsis edilen yapı, Levanten köşk geleneği ile mübadele sonrası yaşamı bir araya getiren önemli bir kültürel mirastır.
Günümüzde İzmir Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü olarak kullanılan Edwards (Murat) Köşkü’nün bahçesindeki tek hücreli küçük hamam, köşk yaşamının sosyal kültürel bir parçasıdır. Ancak günümüzde yıkılmaya yüz tutmuş ve acil restorasyona ihtiyaç duyan yapı, Bornova’daki Levanten mirasının korunması gereken bir örneğidir.
9 Eylül 1922’de Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün İzmir’i ilk kez gördüğü nokta olan Belkahve’de, bu tarihî anı ölümsüzleştirmek için İzmir Valisi Kazım Dirik tarafından 1926–1928 yıllarında bir anı çeşmesi yaptırılmıştır. Bugünkü çeşme, 1940’larda yenilenmiş; orijinal kitabesi 2017’de bulunarak Belkahve Ata Anı Evi’nde sergilenmeye başlanmıştır.
6 Mayıs 2023’te Fernand Pagy Evi’nde açılan BAYETAV Sanat; alt katında sanat ve kültür etkinliklerine ev sahipliği yaparken, üst katında Levanten yaşamına dair eşya, mobilya ve dijital anlatımlarla İzmir’in 300–400 yıllık Levanten kültürünü günümüze taşır. Giriş ücretsizdir.
Kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte Edward Whittall Köşkü’nün 1816–1819 yıllarında Rovigo Dükü’nün İzmir’de konakladığı dönemden beri var olduğu bilinir. 19. yüzyıl sonunda İngiliz botanikçi Edward Whittall tarafından devralınan köşk, kır lalesi Tulipa whittallii ve Galanthus whittallii gibi türlere adını veren botanik bahçesi, Atatürk dâhil birçok önemli konuğu ve 1922’de Batı Cephesi Karargâhı olarak kullanılmasıyla Bornova’nın simge yapılarındandır.
Gürpınar Mahallesi’nde yer alan Pınarbaşı Hamamı’nın kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte 16.–19. yüzyıllara tarihlenmektedir. Soyunmalık, ılıklık ve sıcaklık bölümlerinden oluşan yapı, 2012’de İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından restore edilerek günümüze kazandırılmıştır .
Levanten aileler tarafından yaptırılan tarihi çeşme.
Osmanlı döneminden kalma tarihi çeşme yapısı.
Bornova'nın tarihini ve kültürel mirasını sergileyen kent müzesi.
1831 tarihli gaga taşlı zemin süslemesiyle dikkat çeken Charnaud Köşkü, Bornova’nın en eski Levanten konutlarından biridir. İlk sahibi Zipcy Ailesi olan yapı, 1919’da Charnaud Ailesi’ne, ardından Clark Ailesi’ne geçmiştir. Günümüzde restore edilerek butik otel olarak turizme açılmıştır. Bornova’daki Levanten mirasının önemli örneklerindendir.
1860 yılında İskoç tüccar John Bortwick Paterson tarafından inşa edilen Paterson Köşkü, 38 odalı anıtsal yapısı, balo salonları, müzik kültürü, golf sahası ve at yetiştirme alanlarıyla Bornova’nın en görkemli Levanten konutlarındandır. Cumhuriyet döneminde NATO ofisi ve fabrika olarak da kullanılan köşk, bugün Kültür ve Turizm Bakanlığı’na devredil
