Tarihi Yapılar
Köşklerden kamu binalarına, cami ve kiliselere uzanan mimari mirasıyla Bornova'nın geçmişini keşfedin.
1895–1922 yılları arasında Arthur İplikçiyan ve Ailesi tarafından konut olarak kullanılan köşk, Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren Emin Arı Kışlası adıyla uzun yıllar askeri karargâh olarak hizmet vermiştir. Millî Savunma Bakanlığı mülkiyetinde bulunan yapı, 2025 yılı itibarıyla boş durumdadır.
1860 yılında Yunan kökenli Marcopoli tarafından inşa edilen iki kardeş köşkten oluşan Giraud Köşkleri, Bornova Meydanı’na bakan konumlarıyla dikkat çeker. Sağdaki yapı orijinal formunu korurken, soldaki köşk 1930’larda Harold Giraud tarafından yeniden inşa edilmiştir. Günümüzde özel konut olarak kullanılmaktadır.
1880 yılında İngiliz Edwards Ailesi tarafından inşa edilen köşk, Bornova’nın önemli Levanten miras yapılarındandır. “Murat Köşkü” adını Edwards’ın kızı Emily’nin evlendiği Constantin Murat’tan almıştır. 1980’de kamulaştırılan yapı, restorasyon sonrası İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Ege Üniversitesi tarafından değerlendirilmiş, bugün Rölöve ve Anıtl
18. yüzyıl sonu–19. yüzyıl başına tarihlenen Dramalılar Köşkü, 1922 öncesinde bir Rum aileye aitti. Mübadele sonrası Drama’dan gelen Dramalı Ailesi’ne geçen yapı, 2010 yılında Bornova Belediyesi tarafından satın alınıp restore edilmiştir. Eklektik mimarisi, hamamı ve müştemilatlarıyla özgün bir Levanten–Osmanlı konut örneği olan köşk bugün kültür v
ornovalıların “Uzun Sokak” dediği 83. Sokak’ta yer alan Douglas Whittall Evi, 19. yüzyıl sonlarında dönemin ABD Konsolosu David Offley’in üzüm bağlarının bir bölümü üzerine inşa edilmiştir. Lochner Ailesi’nin yazlık evi olarak yapılan yapı, 1977’ye dek Douglas Whittall’in mülkü olmuş, günümüzde kafe olarak kullanılmaktadır.
1830’larda Zipcy Ailesi tarafından yaptırılan De Andria Köşkü, Bornova’nın erken Levanten mimarisinin zarif örneklerindendir. Richard Matheys ve Charles Balladur gibi önemli Levanten ailelerin mülkiyetinde kalan yapı, 1973’e kadar De Andria Ailesi’nin konutu olarak kullanıldı. Günümüzde restore edilerek kafe olarak hizmet vermektedir.
Amerikalı Davy tarafından inşa edilen köşk, 20. yüzyıl başlarında Macropodere Ailesi tarafından kullanılmış, bir dönem İzmir Valisi Rahmi Bey’in ikametgâhı olmuştur. 11 Nisan 1934’te Mustafa Kemal Atatürk burada Bornovalılarla fotoğraf çektirmiştir. Günümüzde Subay Orduevi olarak hizmet vermektedir.
“Büyük Ev” olarak bilinen C. Whittall Köşkü, Bornova’nın en eski Levanten konutlarından biridir. 18. yüzyıl başlarında Hollandalı rahibeler için inşa edilen bir manastırın yerine kurulan yapı, 1820’lerde James Whittall tarafından satın alınmıştır. 1867 sonrası Charlton Whittall tarafından genişletilen köşk, bugün Ege Üniversitesi Rektörlüğü olarak
19. yüzyılın sonlarında bir Levanten köşkü olarak inşa edildiği düşünülen yapı, geçmişte Mavrocordato ve Boscovich aileleri tarafından kullanılmıştır. Cumhuriyet döneminde Hilal İlkokulu olarak hizmet veren bina, 1963’ten bu yana Bornova Halk Eğitim Merkezi olarak kullanılmaktadır.
1880’lerde İngiliz Wolf Kardeşler tarafından inşa ettirilen Belhomme Köşkü, eklektik cephe düzeni, İyon başlıklı sütunları ve İtalyan sivil mimarisini yansıtan arka cephesiyle Bornova’nın en zarif Levanten yapılarındandır. Mülkiyeti Xenopoulou, Belhomme ve Türk aileleri arasında el değiştiren köşk, 1997’de restore edilmiş olup bugün Bornova Belediyesi Atatürk Kütüphanesi olarak hizmet vermektedir.
Fevzi Çakmak Caddesi girişinde yer alan Pasquali (Barry) Köşkü, 1835–1840 yılları arasında Sakız Adası’ndan İzmir’e göç eden tüccar Giuseppe Pasquali tarafından yaptırılmıştır. 1925’te Giovanni Pasquali’nin ölümünün ardından ailesine geçen köşk, 1941’de kamulaştırılarak Bornova Ziraat Mektebi’ne devredilmiştir. Günümüzde özel kafe-restaurant olarak
19. yüzyılın ikinci yarısında Levanten Ballian Ailesi için inşa edilen köşk, süslemeli tavan göbekleri ve zarif iç mekân detaylarıyla dikkat çeker. 1900 yılında Esther Marian Giraud (Wilkinson) tarafından satın alınan yapı, 1970’te Ege Üniversitesi’ne devredilmiştir. Günümüzde Kağıt ve Kitap Sanatları Müzesi olarak hizmet vermektedir.
